İnsülin direnci nedir, oruç tutarken nelere dikkat etmek gerek?
"İnsülin direnci" basında ve sosyal medyada son yıllarda sıkça duyulan bir terim.
Üzerine kitaplar yazıldı, nasıl önleneceğine ya da kontrol edileceğine dair egzersizler ve beslenme biçimleri öneren videolar paylaşıldı.
İnsülin direnci, tip 2 diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Peki nasıl gerçekleşiyor? Semptomları ne? Tedavisi mümkün mü? Oruç tutmak, insülin direncini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir mi?
İnsülin nedir?
Pankreas tarafından üretilen insülin, vücudumuzdaki en önemli hormonlardan biri.
Görevi, vücuttaki kan şekeri (glikoz) seviyelerini kontrol altında tutmak.
Bunu, vücudumuzun enerji için kullandığı glikozu depolayarak gerçekleştiriyor.
Pankreasın az insülin üretmesi ya da vücudun insülini doğru depolayamaması durumunda birçok sağlık sorunu ortaya çıkabiliyor.
İnsülin direnci nedir?
İnsülin direnci kas, yağ ve karaciğerdeki hücrelerin insüline gerektiği gibi tepki vermemesiyle ortaya çıkan karmaşık bir süreç.
Bu durum, hücrelerin kandaki glikozu etkili biçimde kullanmasını ya da depolamasını engelliyor.
Böylece pankreas kandaki yüksek glikoz seviyesinin üstesinden gelmek için daha fazla insülin üretiyor.
Bu duruma hiperinsülinemi adı veriliyor.
Pankreas, hücrelerin zayıf tepkisini telafi edecek kadar insülin üretebildiği sürece vücuttaki kan şekeri sağlıklı oranlarda kalıyor.
Ancak hücrelerin insülin direnci arttıkça kandaki glikoz oranı da artıyor.
Bu, zaman içinde tip 2 diyabete ve başka hastalıklara yol açabiliyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'nde (NHS) danışman hekim olarak çalışan ve kendi kilo verme kliniği bulunan endokrinoloji, diyabet ve dahiliye uzmanı Franklin Joseph, insülin direncinin "genetik, yaşam tarzı ve çevre faktörlerinin birleşiminden etkilenen karmaşık bir durum" olduğunu söylüyor.
İnsülin direncinin ortaya çıkma sebebi kişiden kişiye değişiyor.
Oruç ve insülin direnci
İngiltere'de diyabetle ilgili hayır kurumu Diabetes UK, sağlık sorunları yaşayanları Ramazan'da oruç tutma konusunda uyarıyor.
Birmingham Üniversitesi Hastanesi Diyabet Kliniği Direktörü ve Diyabet ve Endokrinoloji Profesörü Wasim Hanif, "Diyabetle yaşayanların diyabet ekiplerine danıştıktan sonra oruç tutmalarını sağlamak çok önemli" diyor ve ekliyor:
"Diyabetliyseniz oruç tutmak sağlık sorunlarına yol açabileceği için tehlikeli olabilir."
Prof. Joseph, oruç tutmanın özellikle insülin direnci ve tip 2 diyabet kişilerdeki insülin hassasiyetini iyileştirdiğine işaret eden bilimsel çalışmalar olduğunu söylüyor.
Bunun yanı sıra bazı kişiler oruç tutarken kilo verme ve vücut yağında değişim gibi durumlarla da karşılaşabiliyor.
Bu değişimler, özellikle obez kişilerde insülin hassasiyetini ve metabolizmayı etkileyebiliyor.
Prof. Joseph'e göre Ramazan'da oruç tutmanın insülin direnci ve metabolizma üzerindeki etkisi "yaş, cinsiyet, mevcut sağlık sorunları, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel faaliyet" seviyelerine göre kişiden kişiye değişebiliyor.
Uzman, konuyla ilgili şunları kaydediyor:
"Ramazan sırasında oruç tutan özellikle diyabet ve diğer metabolik hastalıkları olan kişilerin güvenli oruç tutabilmeleri ve bu süreçte sağlık durumlarını en uygun şekilde yönetebilmeleri için sağlıklarını yakından takip etmeleri ve sağlık uzmanlarından rehberlik almaları gerekiyor."
Amman'da yaşayan beslenme uzmanı Reem El-Abdallat, sağlık faydalarını azami seviyeye çıkarmak için "aralıklı oruç ya da Ramazan orucu tutarken sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmenin çok önemli olduğunu" söylüyor.
